Wordt de relatie van migranten- en interculturele stellen beter als zij relatieles en pastorale begeleiding krijgen voor en na hun huwelijk? Ward Biemans onderzocht die vraag in zijn proefschrift. ‘Uiteindelijk proberen we elkaar voor het slapengaan te vergeven en zeggen we “ik hou van je”’.

Voor mijn onderzoek ondervroeg ik 235 migranten van alle continenten die in Nederland wonen. Onder hen zijn ook een aantal Nederlanders die met een migrant gehuwd zijn. Migratie is vaak een stressvolle gebeurtenis, waarbij migranten veel moeten opgeven (de moedertaal, familiebanden, vrienden, culturele gewoonten) om in het gastland opnieuw te beginnen. Een van de redenen voor mij om te onderzoeken of educatie kan helpen bij de kwaliteit van de relatie.

Veel deelnemers waarderen het dat ze tijdens de aanloop naar het trouwen kunnen nadenken over bijvoorbeeld hun wederzijdse verwachtingen

Een andere reden is dat ik veel in contact kom met internationale mensen. Sinds tien jaar woon ik in het centrum van Amsterdam en daar ben ik getuige van een groeiende Engelssprekende kerkgemeenschap van mensen met vele nationaliteiten, die naast de Nederlandse gemeenschap bestaat. Die mensen vieren samen de sacramenten in de Krijtbergkerk en krijgen vorming. In de kerk ontvangen we ook nog eens bezoekers uit de hele wereld.

Daarnaast bezocht ik voor mijn wetenschappelijk onderzoek andere migrantengemeenschappen en internationale Kerkgemeenschappen in Nederland of had ik contact met hen. Om een indruk te geven van de diversiteit van deze gemeenschappen noem ik hier de gemeenschappelijk gesproken talen die ik tegenkwam: Arabisch, Duits, Engels, Frans, Indonesisch, Italiaans, Oekraïens, Papiaments, Pools, Portugees, Spaans en Vietnamees.

Impact huwelijksvoorbereiding

Huwelijksvoorbereiding vindt vaak plaats in een religieuze setting. Gehuwde stellen die een vorm van huwelijksvoorbereiding volgden, scoren significant hoger op relatiekwaliteit en wederzijdse betrokkenheid en lager op relatieconflicten. Die score gaven de stellen aan zichzelf. Eerder onderzoek liet al zien dat het risico op scheiding voor samenwonende stellen ongeveer twee keer zo groot is als voor getrouwde stellen. Uit literatuuronderzoek bleek ook de impact van een scheiding: zowel volwassenen als kinderen die dat meemaken, hebben een lager mentaal welbevinden dan volwassenen en kinderen in intacte gezinnen.

De enquêteresultaten tonen aan dat migrantenstellen en interculturele stellen in het algemeen een meer intensieve, professionele en gastvrije huwelijksvoorbereiding waarderen, net als pastorale begeleiding na het huwelijk. Veel deelnemers waarderen het dat ze tijdens de aanloop naar het trouwen kunnen nadenken over hun wederzijdse verwachtingen, hun manier van communiceren, hun omgang met conflicten, enzovoort.

Ook al begrijp ik niet alles wat er gezegd wordt, ik kan nog steeds tot God bidden

Uit de diepte-interviews die ik hield met migrantenstellen en interculturele stellen, bleek onder meer dat het christelijk geloof een waarde is die culturele verschillen tussen het gastland en het thuisland kan overbruggen. Zo sprak ik met Widi en Rina uit Indonesië (namen zijn pseudoniemen). Widi – en ook andere geïnterviewden – gaven aan dat ze het waarderen dat mensen hier uit eigen motivatie naar de kerk gaan en niet omdat sociale normen dit voorschrijven. Widi en Rina bezoeken eens per maand een viering in het Indonesisch en de andere zondagen een Engelstalige of Nederlandstalige viering. Rina voegt hieraan toe: ‘ook al begrijp ik niet alles wat er gezegd wordt, ik kan nog steeds tot God bidden. Het gaat om een persoonlijke relatie, dus waarom niet?’

Bereidheid om te vergeven

Een belangrijk aspect van het huwelijksleven, zeker bij interculturele stellen, is het omgaan met verschillen en de bereidheid om elkaar te vergeven. Dit bleek uit verschillende interviews. Johan, een Nederlandse jongeman die is getrouwd met Asmara uit Indonesië verwoordt het zo: ‘Uiteindelijk proberen we elkaar voor het slapengaan te vergeven en zeggen we “ik hou van je”, ook al kan dat op dat moment heel moeilijk zijn…  je moet je ego opzij zetten.’

Ward Biemans, Towards intercultural pastoral care. Pastoral accompaniment of migrant and intercultural couples in the Catholic Church in the Netherlands. Tilburg, 2025, 175 p. Towards intercultural pastoral care | Open Press Tilburg University

Foto door Kawê Rodrigues