Synodaliteit is geen tijdelijke trend. Het is een diepe beweging van bekering, een manier om de toekomst van de Kerk opnieuw vorm te geven. Wie zich afvraagt hoe die weg concreet verder kan, vindt een waardevolle gids in het boek De toekomst van synodaliteit – Hoe verder? van Kristin Colberg en Jos Moons sj.

Het boek begint niet bij ingewikkelde structuren of grote theorieën, maar bij iets fundamentelers: luisteren als het eerste wat de Kerk doet (pg11). Luisteren zonder meteen te antwoorden, zonder te verdedigen, zonder het gesprek naar onszelf toe te trekken. Luisteren als een daad van respect, als een oefening in vertrouwen. Het klinkt eenvoudig, maar in de praktijk is het radicaal: het vraagt ons ego opzij te zetten en ons volledig open te stellen voor de ander.

Het meest opvallende is het diepgewortelde verlangen naar een Kerk waarin iedereen werkelijk meetelt

Colberg en Moons kijken in het eerste deel van het boek terug op het wereldwijde synodale proces waarin miljoenen mensen hun stem lieten horen: enthousiaste stemmen, kritische stemmen, verhalen die zowel pijn als hoop uitdrukten. Het meest opvallende is het diepgewortelde verlangen naar een Kerk waarin iedereen werkelijk meetelt. Niet als slogan, maar als dagelijkse werkelijkheid.

Samen op weg

Synodaliteit — het is een woord dat misschien zwaar klinkt, maar in de kern is het verrassend eenvoudig: samen op weg gaan. Niet ieder voor zich, maar in gemeenschap. Het is een uitnodiging aan alle gedoopten — priesters, religieuzen en gelovigen — om te luisteren, in gesprek te gaan en in verbondenheid keuzes te maken, geleid door de Geest die ons beweegt.

Deze weg steunt op drie dimensies die samen het hart van synodaliteit vormen: allen, enkele, één. Allen staat voor het volk van God, dat allemaal meetelt. Enkele verwijst naar de verantwoordelijken die de gemeenschap dienen, de bisschoppen, priesters en leidinggevenden. Eén staat voor de bisschop of de paus, geroepen om te waken over de eenheid. Samen vormen zij een raamwerk voor een Kerk die gastvrijer, inclusiever en missionair bewogen wil zijn.

Het gaat erom dat woorden daden worden

In 2021 begon een wereldwijde synode over deze synodaliteit. In 2024 resulteerde dit proces in concrete voorstellen, met een ongekende deelname van leken aan de stemmingen. Sinds 2025 bevinden we ons in een nieuwe fase: een periode van verdieping, uitvoering en evaluatie die loopt tot 2028. Het doel is duidelijk: synodaliteit moet verankerd worden in het dagelijks leven van de lokale kerken. De uitdaging is groot. Het gaat erom dat woorden daden worden, dat ontmoetingsruimtes echt betekenis krijgen, dat structuren bijgestuurd worden waar nodig, en dat we leren omgaan met de spanning tussen traditie en vernieuwing.

Hoe verder?

Vervolgens gaat het boek in het tweede deel in op de vraag: hoe nu verder? Het spreekt over de innerlijke houding die nodig is om samen op weg te gaan, over praktijken van gezamenlijk onderscheiden en over concrete stappen die lokaal gezet kunnen worden. Synodaliteit is geen abstract idee, maar iets dat kan groeien in parochies, gemeenschappen, gezinnen — overal waar mensen elkaar ontmoeten.

Echte vernieuwing begint met kleine, moedige stappen

De auteurs zijn eerlijk over de uitdagingen. Verandering is nooit eenvoudig. Oude gewoonten, angsten en vastgeroeste structuren kunnen verlammend werken. Maar echte vernieuwing begint nooit met perfecte blauwdrukken. Ze begint met kleine, moedige stappen. Elke stap, hoe klein ook, draagt bij aan een andere manier van kerk-zijn.

Wie zijn deze stemmen die ons door dit proces leiden? Kristin Colberg is een Amerikaanse theologe, gespecialiseerd in ecclesiologie en Vaticanum II. Ze doceert in Minnesota en was betrokken bij het internationale synodale theologisch team. Haar schrijfstijl is helder en toegankelijk. Jos Moons is jezuïet en theoloog, geworteld in de ignatiaanse spiritualiteit. Hij verbindt theologie met pastorale werkelijkheid en laat zien hoe synodaliteit concreet handen en voeten kan krijgen in het dagelijkse kerkelijke leven, dicht bij mensen.

Hoop

Wat het meest blijft hangen na het lezen van dit boek, is hoop. Hoop dat een Kerk die luistert en leert, steeds opnieuw geboren kan worden. Hoop dat de toekomst niet alleen ligt in documenten en besluiten, maar in mensen die elkaar serieus nemen — en in een Geest die krachtig werkt, vaak onzichtbaar, maar onvermoeibaar.

Misschien is dit wel de kern: synodaliteit is geen project, maar een weg. Geen strakke structuur, maar een uitnodiging om samen te zoeken. Niet achterom kijken, maar vooruit — stap voor stap, gedragen door vertrouwen.

Synodaliteit nodigt uit om werkelijk aanwezig te zijn bij elkaar

Het boek nodigt uit tot oefening en toepassing. Achter elk hoofdstuk staan concrete gespreksvragen die lokale gemeenschappen meteen kunnen gebruiken. Zo wordt synodaliteit tastbaar en dichtbij. Niet als abstract idee, maar als levende praktijk die de Kerk telkens opnieuw herboren laat worden.

Synodaliteit vraagt moed, tijd en geduld. Maar bovenal worden we uitgenodigd om werkelijk aanwezig te zijn bij elkaar, te luisteren en samen te bouwen aan een Kerk die niet alleen woorden spreekt, maar leeft in gemeenschap en vertrouwen.

De toekomst van synodaliteit – Hoe verder? van Kristin Colberg en Jos Moons, Otheo Books Antwerpen2025