Haruki Murakami levert met de The City and Its Uncertain Walls subtiele kritiek op de authenticiteit van onze samenleving, schrijft Elisabeth Wouters. Want hoe echt zijn we eigenlijk? Zijn we zo bang voor anderen dat we hen slechts onze schaduw durven laten zien?

Murakami’s verhaal De stad en zijn onvaste muren gaat over een man van middelbare leeftijd die dwaalt tussen droom en werkelijkheid. Hoe hij heet, blijft onbekend. Tijd is relatief, omdat een groot deel zich afspeelt in een ander universum, waar de tijd niet bestaat.

In allebei de werelden voelt het hoofdpersonage zich een eenzame buitenstaander die er maar niet in slaagt om verbinding te maken met anderen.

Het verhaal gaat over de eeuwige zoektocht van het hoofdpersonage naar zijn plaats in de wereld, naar wie hij is als persoon en naar de betekenis van zijn bestaan. Hij zit gevangen in een voortdurende tweestrijd tussen enerzijds de wereld van zijn dromen, waar mensen geen schaduw hebben, en anderzijds de wereld waarvan hij dacht dat die ‘echt’ was, maar die uiteindelijk een wereld blijkt te zijn die enkel wordt bewoond door schaduwen.

Eenzame buitenstaander in The City and Its Uncertain Walls

Beide werelden hebben hun eigen aantrekkingskracht, maar ook hun nadelen. De overeenkomst is dat het hoofdpersonage zich in allebei een eenzame buitenstaander voelt die er maar niet in slaagt om verbinding te maken met anderen.

Uiteindelijk ontvlucht hij de ratrace van het zakenleven in Tokyo om zijn carrière aldaar in te ruilen voor een rustige baan als bibliothecaris in een verlaten stadje. Hij raakt er bevriend met de ziel of de geest van de vorige bibliothecaris, die overleden is.

Hij is opgelucht met zijn nieuwe leven omdat hij meer ademruimte heeft. Toch blijft hij worstelen met een inherente, onherroepelijke vorm van droefenis en melancholie:

“Toen ik daar alleen stond, overviel me steeds weer een diepe droefheid, een verdriet dat ik eerder had gevoeld, lang, lang geleden. Ik kende dat gevoel maar al te goed. Een verdriet dat zich niet laat uitleggen, dat niet oplost in de tijd, dat in stilte onzichtbare wonden achterlaat op een plek die je niet kan zien. En hoe moet je omgaan met iets wat je niet kan zien?” (p. 27, vertaling door redactie)

Radicale eenzaamheid

De radicale eenzaamheid die het hoofdpersonage ervaart, illustreert voor mij de implicaties en consequenties van het streven naar een authentiek leven en innerlijke rust. Naar mijn mening geeft Murakami’s boek op subtiele wijze kritiek op de oppervlakkigheid van de huidige samenleving, precies door haar populatie te omschrijven als grotendeels bestaande uit schaduwen.

“Iedereen is origineel geboren, maar velen gaan dood als kopieën.”

Dat doet me denken aan een uitspraak van Carlo Acutis: “Iedereen is origineel geboren, maar velen gaan dood als kopieën.” In deze samenleving waar influencers en AI zo’n prominente rol spelen, is het volgens mij moeilijk om authentieke connecties te vinden met mensen die niet slechts een schaduw van zichzelf voorleggen, maar hun ware zelf tonen.

In een wereld die beheerst wordt door de uiterlijke schijn van de dingen en waar alles te herleiden valt tot wat meetbaar is, komt de kwetsbare echtheid van het menselijk individu en zijn bestaan in het gedrang. Het zijn enkel nog de schaduwen (artificieel gecreëerde versies van onszelf, door onszelf) die er toe doen.

Dit is precies waarom dit boek, met zijn pleidooi voor authenticiteit, alleen maar relevanter wordt voor onze huidige maatschappij.

Haruki Murakami, The City and Its Uncertain Walls, 2025, Vintage Publishing, 464 p.

Ook beschikbaar in Nederlandse vertaling: Haruki Murakami, De stad en zijn onvaste muren, 2025, Atlas Contact, 640 p.