Elsbeth Gruteke kijkt twee intrigerende films over het leven van Charles de Gaulle, de generaal die Frankrijk in de Tweede Wereldoorlog leidde en later president werd. Ze verwacht dat ze zich zal ergeren aan zijn karakter, maar juist het tegenovergestelde gebeurt. 

De eerste film ‘Résistance’ gaat over de periode 1940–1942 waarin De Gaulle vanuit Londen het ‘Vrije Frankrijk’ opbouwt. In de tweede film ‘Liberté’ staat de periode 1942-1944 centraal. De film eindigt bij de bevrijding van Parijs door het vrije Franse leger onder leiding van generaal de Gaulle.

Wat mij vooral trof in de films is het karakter van Charles de Gaulle

Het zijn in de eerste plaats boeiende films omdat ze een inkijkje geven in een belangrijk deel van onze gedeelde Europese geschiedenis; de bezetting van veel Europese landen door Nazi-Duitsland en de manier waarop de Duitsers uiteindelijk werden verslagen. Kennisnemen van de geschiedenis is belangrijk, en waardevol. Als meer mensen dat zouden doen zou dat ons kunnen behoeden voor dwaze beslissingen en herhaling van eerder gemaakte fouten. Maar wat mij vooral trof in de films, en dat is het tweede belangrijke inzicht dat de films mij opleverde, is het karakter van Charles de Gaulle.

Charles de Gaulle

Charles de Gaulle is een hoekige militair die behoorlijk overtuigd is van zijn eigen inzichten en kunde. Daarnaast is hij een man met een sterk moreel kompas als het gaat over recht en onrecht. Deze kenmerken worden vermengd met een flinke dosis patriottisme; Frankrijk is, in zijn ogen, het meest geweldige land van de wereld. Kortom, genoeg redenen om je flink te ergeren aan de man. Toch gebeurde dat niet toen ik naar de film keek. Gaandeweg werd mijn bewondering voor hem steeds groter. De Gaulle heeft in eigen land, Frankrijk, te maken met een regime o.l.v. Vichy dat collaboreert met de nazi’s. Het kost hem heel veel moeite om Churchill, en later ook Roosevelt, ervan te overtuigen dat hij, de Gaulle, de vertegenwoordiger is van het echte Frankrijk, het vrije Frankrijk. En dan heeft hij ook nog te maken met het Franse verzet dat tot op het bot verdeeld is.

We zien zijn merkwaardigheden en dwars daar doorheen zien we zijn moed

Wat de film duidelijk maakt, is dat de generaal een doorzetter is. Hij legt het moede hoofd niet in de schoot bij de zoveelste afwijzing door de geallieerden en hij gaat moedig door als het verzet in Frankrijk het voor de zoveelste keer laat afweten door onderling gekrakeel. De Gaulle is een moedige man. Bij moed denk je misschien aan ridders in de middeleeuwen of heiligen die ondanks vreselijke martelingen hun geloof in Christus niet verloochenden, of mensen als moeder Theresa of Dietrich Bonhoeffer. Natuurlijk weten we dat ook die heiligen gewone mensen waren met hun fouten en merkwaardigheden maar meestal komen die niet zo voor het voetlicht. Bij Charles de Gaulle, deze voor zichzelf overtuigde hoekige man, die Churchill geregeld tot wanhoop drijft, die doorgaat als iedereen het hem afraadt, wordt dat zichtbaar. We zien zijn merkwaardigheden en dwars daar doorheen zien we zijn moed.

Bereidheid

Moed is de bereidheid de confrontatie met lichamelijke pijn, tegenslag, levensbedreiging, onzekerheid, angst en intimidatie aan te gaan en te doorstaan. Het is een van de vier kardinale deugden, een psychologisch kenmerk en een karaktertrek, aldus Wikipedia.
In de bijbel vinden we veel voorbeelden van moed. Abraham gaat moedig op weg vanuit Ur en onderhandelt later met God over Sodom. David overwint zijn angst en gaat in vertrouwen op Gods hulp het gevecht aan met Goliath. En Jezus zegt tegen de discipelen als ze Hem over het water zien gaan en denken een spook te zien: Houd moed! Ik ben het, wees niet bang!

Bijzonder dat God feilbare mensen gebruikt om ons te laten zien wat moed is

Jezus laat zelf ook, als geen ander, zien wat moed is als Hij de weg gaat van vernedering, afwijzing met de dood als uitkomst. In de bioscoopzaal, kijkend naar Charles de Gaulle, werd ik geraakt door zijn moed. Het was ook een bemoediging om juist bij deze man moed aan te treffen. Een feilbaar, eigenwijs, eigenzinnig mens die een moedig mens bleek te zijn. De Gaulle zou zeggen: Vive la république, vive la France. Ik zeg, bijzonder dat God feilbare mensen gebruikt om ons te laten zien wat moed is en hoe het mogelijk is om moedig te zijn. Voor ieder mens.