De aartsbisschop van San Antonio (in Texas, vlakbij de Mexicaanse grens) García-Siller schreef de brief “We Will Come To You” (wij zullen naar jullie toekomen) waarin hij immigranten belooft hen niet in de steek te laten. Wie is deze aartsbisschop en wat beweegt hem om de brief te schrijven?

Op 24 mei 2022 was Gustavo García-Siller, aartsbisschop van San Antonio, bij een groep ouders in Uvalde, Texas. Hun kinderen waren omgekomen — 19 in totaal. De meesten waren Mexicaans-Amerikaans: de stad ligt vijftig mijl van de grens tussen de VS en Mexico. De mensen hier dachten dat hun kinderen veilig zouden zijn. Maar een schietpartij op een school betekende weer een bloedbad in een gebied met een lange geschiedenis van geweld tegen mensen van Mexicaanse afkomst.

In vijf weken tijd was hij getuige van twee vormen van Amerikaanse vernietiging

Zesendertig dagen later, op 27 juni, stond García-Siller bij een plek waar 53 lichamen in een vrachtwagen lagen. In hun zoektocht naar de Amerikaanse droom waren de migranten gestikt in de metalen duisternis. In vijf weken tijd was hij getuige van twee vormen van Amerikaanse vernietiging: de plotselinge vernietiging van de kindertijd door schietpartijen op scholen en de langzame verstikking van mensen die migreren. Beide ervaringen zouden hem bijblijven.

_{(tekst gaat door onder foto)}

De graven van de 53 vluchtelingen die doodgevonden werden in een vrachtwagen.

Dit verdriet, samen met een reeks aangrijpende autobiografische details, droeg bij aan het ontstaan van García-Sillers nieuwe pastorale brief, “We Will Come to You”.

Ontheemding

García-Siller, nu 69 jaar oud, werd geboren in San Luis Potosí, Mexico. Op zijn 23e kwam hij naar de Verenigde Staten. Hij leerde al vroeg wat ontheemding betekende. Jaren later, als priester, liep hij mee met landarbeiders in Californië die voorovergebogen in de velden werkten en in garages van boerderijen sliepen om te voorkomen dat ze zouden worden uitgezet. Als hulpbisschop in Chicago stapte hij in deportatiebussen om gebedskaartjes uit te delen.

_{(tekst gaat door onder foto)}

Waar aartsbisschop García-Siller werkte op de velden tussen de arbeidsmigranten.

Maar de onmiddellijke nasleep van Uvalde en de dodelijke ongevallen met vrachtwagens voltooiden een vormingsproces dat was begonnen met zijn eigen ballingschap uit Mexico. Tegen die tijd begreep hij ten volle wat het betekende om terecht te komen in een moreel puinveld dat hij niet zelf had veroorzaakt.

Brief

Jaren later, tegen de achtergrond van een golf van recente sterfgevallen onder migranten, heeft García-Siller een brief geschreven die getuigt van zeldzame helderheid en persoonlijke kwetsbaarheid. Hij heeft veel morele vernietiging gezien, en dat blijkt uit de manier waarop hij schrijft.

De brief gaat inhoudelijk in op de immigratiedetentie, die zich nu over het hele land verspreidt. Voor García-Siller is detentie geen falend beleid. Gesteund door particulier winstbejag is het een bewuste keuze. Hij merkt op dat een onderzoek van de Senaat meer dan duizend geloofwaardige meldingen van ernstige misstanden in detentiecentra sinds januari 2025 documenteert. 73 procent van de gedetineerden is nooit voor iets veroordeeld.

“Ben niet gelukkig, haal me hier weg.”

Hij citeert een negenjarig Colombiaans meisje dat 113 dagen vastzat en op een stukje papier schreef: “Ben niet gelukkig, haal me hier weg.” Zeven woorden. De aartsbisschop citeert haar niet om ons te ontroeren, maar omdat ze echt bestaat. Ze zat in die kooi, en haar woorden zijn de enige getuigenis van die afschuwelijke realiteit die sommige mensen nooit achter zich zullen laten.

_{(tekst gaat door onder foto)}

Standbeeld in San Antonio van de stichters van de stad.

Hij benoemt ook wat anderen niet durven: de raciale structuur die ten grondslag ligt aan de campagne van massale detentie en deportatie. “Het falen van dit systeem is niet louter een beleidsfout”, schrijft hij. “…Een systeem waarin raciale ongelijkheid zo diep is ingebed, kan geen gerechtigheid brengen zonder oprechte hervorming.“ Hij zegt niet dat elke ambtenaar uit haat handelt. Hij zegt dat het systeem zelf ervan doordrenkt is. Als iemand in de kerk dit heeft geweten en de andere kant op heeft gekeken, dan moet daar nu een einde aan komen, schrijft hij: “De Kerk moet de waarheid onder ogen zien en deze onrechtvaardigheden benoemen voor wat ze zijn.”

Spiritualiteit van het kruis

De theologische kern van de brief is de spiritualiteit van het kruis. Menselijke tragedie die met liefde wordt beantwoord, wordt de plek waar God woont. Het is een lens waardoor García-Siller naar eigen zeggen al sinds zijn kindertijd kijkt — iets wat hij leerde van nonnen tijdens de basisschool, naast landarbeiders zonder papieren, in bussen vol met mensen op weg naar uitzetting, in de cellen van detentiecentra, bij huilende ouders in Uvalde. Hij citeert grens-theoloog Arturo Bañuelas: “Jezus is aan de grens; vandaag wordt Hij gekruisigd in de armen.“ De aartsbisschop legt dit niet uit. Hij benoemt het. Hij verwacht dat wij het begrijpen.

Het is een voorbeeld van hoe religieus leiderschap eruitziet wanneer zwijgen onmogelijk wordt.

Sinds paus Leo zich vorig jaar uitsprak tegen de massale detentie van migranten, is de Amerikaanse hiërarchie nieuwe wegen ingeslagen. De institutionele kerk ontwaakt.

_{(tekst gaat door onder foto)}

Gelovigen lopen langs de San Antoniorivier tijdens eucharistische pelgrimage in 2024.

De brief van García-Siller versnelt die verschuiving. Hij biedt een routekaart die parallel loopt aan zijn eigen levenservaring: de confrontatie met de realiteit van menselijk lijden, vervolgens begeleiding, daarna georganiseerde belangenbehartiging en ten slotte geleefde solidariteit. Het is een voorbeeld van hoe religieus leiderschap eruitziet wanneer zwijgen onmogelijk wordt.

Wij zullen naar jullie toe komen

De brief sluit af met Onze-Lieve-Vrouw van Guadalupe – een vrouw die grenzen overschreed, die verscheen aan de machtelozen, die de weg van het lijden kent. Tot degenen die in angst leven, spreekt zij: “Ben ik niet hier, ik die de eer heb jullie moeder te zijn?“ García-Siller belooft hetzelfde. Jullie zijn niet alleen. De kerk zal niet zwijgen. Wij zullen naar jullie toe komen.

_{(tekst gaat door onder foto)}

Een moderne interpretatie van Michelangelo’s Pièta in de San Fernandokathedraal in San Antonio.

Die belofte weegt zwaar. Ze is op de proef gesteld in de uitvaartcentra van Uvalde en in die vrachtwagen op Quintana Road. Ze is op de proef gesteld in detentiecentra waar kinderen hun wanhoop op papier zetten. Ze zal opnieuw op de proef worden gesteld wanneer ICE iemand aanhoudt, wanneer gezinnen wakker worden en ontdekken dat hun kostwinners verdwenen zijn, wanneer weer een gemeenschap haar doden begraaft.

Jullie waardigheid staat niet ter discussie. Wij zullen niet wegkijken

“We Will Come to You“ verdient het om gelezen te worden – vanwege de integratie van getuigenis, herinnering, theologie en pastorale specificiteit, maar ook vanwege het verhaal van de auteur over kwetsbaarheid en groei.

Zijn brief is een belofte en een waarschuwing. Wij zullen naar jullie toe komen. Niet met troost. Niet met de taal die ons een beter gevoel geeft over onszelf. Maar met de bereidheid om te midden van de puinhopen te staan en te zeggen: Jullie waardigheid staat niet ter discussie. Jullie leven is niet wegwerpbaar. Wij zullen niet wegkijken.

_{(tekst gaat door onder foto)}

De brief is te vinden op de website van het bisdom of te downloaden via Ignis (26mb).

Dit artikel is ingekort en vertaald door Jan Peters sj en verscheen eerder op America Magazine.