Sommige films vertellen een verhaal. Andere films openen een wereld die blijft nazinderen. “The President’s Cake” van de Iraakse regisseur Hasan Hadi behoort zonder twijfel tot die laatste categorie. Wat op het eerste gezicht een eenvoudig verhaal lijkt over een meisje dat een verjaardagstaart moet bakken, groeit langzaam uit tot een aangrijpend portret van een samenleving die leeft onder de verstikkende greep van een dictatoriaal regime.

Het verhaal speelt zich af in Irak in de jaren negentig, tijdens de economische sancties die het land in diepe armoede dompelden. De negenjarige Lamia krijgt op school de ondankbare opdracht om een taart te bakken voor de verjaardag van Saddam Hoessein. Op zich lijkt dat een banaal gegeven. Maar in een wereld waar bloem, suiker en eieren bijna onvindbare luxegoederen zijn geworden, verandert die opdracht in een haast onmogelijke zoektocht. Samen met haar grootmoeder, haar vriend Saeed en haar onafscheidelijke haan Hindi trekt Lamia op weg door een land waarin schaarste, angst en vernedering dagelijkse kost zijn.

_{(tekst gaat verder onder de afbeelding)}

De grote kracht van deze film ligt in zijn fijnzinnigheid. Hasan Hadi, de regisseur, kiest niet voor grote politieke verklaringen of expliciete aanklachten. Integendeel. Het regime is overal aanwezig zonder voortdurend in beeld te komen. Affiches van Saddam domineren het straatbeeld. Zijn portret kijkt neer op de mensen vanuit scholen, pleinen en gebouwen. Hij is de onzichtbare aanwezigheid die elk gesprek, elke beslissing en elke droom bepaalt. Zo wordt de dictator meer dan een historische figuur. Hij wordt een symbool van het kwaad dat zich nestelt in de kleinste vezels van het dagelijkse leven.

Het is een sprookje waarin de wolf nooit ver weg is

Toch vertelt de film niet in de eerste plaats het verhaal van een dictator. Het vertelt het verhaal van de kleinen. Van mensen die nauwelijks gezien worden door de geschiedenis. Van kinderen die veel te vroeg volwassen moeten worden. In zekere zin zijn het niet de volwassenen die hier de wereld dragen, maar de kinderen. Terwijl de machthebbers zich gedragen als verwende kinderen die om verering vragen, zijn het Lamia en Saeed die verantwoordelijkheid opnemen, risico’s dragen en proberen te overleven.

Absurd

Die omkering geeft de film iets tegelijk tragisch en absurd. Want hoe absurd is het niet dat een arm meisje zich moet uitsloven om een verjaardagstaart te bakken voor een dictator? Hoe grotesk dat een heel land meegezogen wordt in de grillen van één man? De film begrijpt dat totalitaire systemen niet alleen wreed zijn, maar vaak ook iets belachelijks hebben. Daarom wisselen momenten van verdriet zich af met scènes vol humor, tederheid en lichtheid. Lamia en Saeed bekvechten als een oud echtpaar, hun haan zorgt voor onverwachte komische tussenkomsten en onderweg ontmoeten ze kleurrijke figuren die de film een bijna sprookjesachtige toon geven.Maar het is een sprookje waarin de wolf nooit ver weg is.

_{(tekst gaat verder onder de afbeelding)}

Zelfs wanneer de film je even laat lachen, voel je dat de grond onder de voeten van de personages broos blijft. Net daarin schuilt misschien zijn grootste kracht. De regisseur weigert zowel cynisme als sentimentaliteit. Hij toont hoe mensen blijven dromen, spelen en liefhebben, zelfs wanneer de omstandigheden hen bijna alle redenen daartoe hebben ontnomen.

Je voelt dat dit geen reconstructie van de geschiedenis is, maar een herinnering die van binnenuit wordt verteld

Hasan Hadi baseerde het verhaal gedeeltelijk op herinneringen aan zijn eigen jeugd. Daardoor ademt de film authenticiteit. Je voelt dat dit geen reconstructie van de geschiedenis is, maar een herinnering die van binnenuit wordt verteld. Een herinnering waarin nostalgie en pijn onlosmakelijk met elkaar verweven zijn.

Wat deze film voor mij zo bijzonder maakt, is de manier waarop de regisseur het verhaal van een dictatuur vertelt door de ogen van een kind. Zonder grote woorden of expliciete politieke aanklachten toont hij hoe macht binnendringt in het dagelijkse leven, tot zelfs in de keuken en de klas.

Bekijk de trailer: