Jan moest de uitvaart van een goede vriendin vanuit zijn huiskamer meemaken. Zou de livestream het niet akelig afstandelijk maken?

Een goede vriendin is overleden. Na een langdurig, pijnlijk proces, waar medische zorg niet meer hielp. Eindelijk bevrijd, maar veel te jong nog.

De afscheidsviering vond plaats in haar woonplaats, ver weg in de provincie Drenthe, in een sfeervol, klein oud kerkje. Heel kleinschalig vanwege de corona-beperkingen: een kleine kring van familie en intiem betrokken vriendinnen en vrienden. 

Blijf ik niet een verre toeschouwer?

Wij waren, evenals anderen, uitgenodigd het thuis mee te beleven via een livestream.

Ik voelde me onzeker tevoren: wordt het niet te afstandelijk? Zit ik niet als een verre toeschouwer in me op te nemen wat daar gebeurt? Kritisch misschien zelfs, ik ken mezelf.

Het tegendeel bleek waar: ik voelde me er intens bij betrokken.

Natuurlijk is het anders: wanneer je na een lange, vermoeiende autorit, met de zorg of je wel op tijd zult zijn, uiteindelijk toch wat opgejaagd op een ongemakkelijk stoeltje in het kille kerkje gaat zitten, ben je er feitelijk dichterbij, meer aanwezig dan nu hier thuis, uitgerust, in een behaaglijke temperatuur en op een gemakkelijke stoel voor het computerscherm.

Voor de volle honderd procent aanwezig

En toch, de prima camerahantering en het mooie geluid maakten samen met de bijna tastbare intieme sfeer van de bijeenkomst ginds, dat ik me voor de volle honderd procent “aanwezig” voelde. De woorden die werden gezegd raakten me hierdoor diep, de meditatie bracht verstilling, de muziek met zang van de overleden vriendin sterke ontroering. Alles werkte mee om het stille verdriet een hechte plek te geven.

Zou ik de viering dieper hebben beleefd, als ik daar in Drenthe in het kerkje had gezeten? Anders zeker, met de mensen direct om je heen, de lijfelijke verbondenheid, de emoties die je rond je ziet en voelt… Anders zeker, maar dieper?

Ik pakte rustig mijn werk weer op

De viering werd besloten met de uitnodiging om nu samen naar het buurthuis te lopen. Toen voelde ik opeens de afstand en ook een gemis. Je gaat die stille nabijheid tijdens de korte wandeling missen, een stilte die zonder woorden toch veelzeggend kan zijn, een spontane groet, een korte uitwisseling van herinneringen en emoties en daarna een gezamenlijke ontlading van de emotionele geladenheid van de viering.

Toen ik zelf na de viering mijn werk weer rustig en toch wat ongemakkelijk oppakte, realiseerde ik me dat zelfs zo’n lange autorit van Drenthe terug naar huis een meerwaarde kan hebben, een langzame terugkeer naar het gewone leven met zijn hectiek van alledag.

De kijker emotioneel betrekken

Maar toch, wat nu, achteraf, bij mij overheerst is het blije besef, dat dit mogelijk was, dit intens meeleven vanuit de verte en toch zo verbonden. Dat ik zo afscheid heb kunnen nemen is natuurlijk allereerst te danken aan de rust, aan de mensen die hun heel persoonlijke ervaringen onder woorden konden brengen, ervaringen die ik kon meevoelen. En haar horen zingen, alsof ze weer levend en vitaal in ons midden stond, met een lied dat we zelf ook in onze kerstnacht hadden beluisterd.

En bij dit alles overbrugde het internet de afstand, alsof die niet bestond. 

Het gaat om meer dan het ophangen van een camera en het aanleggen van een geluidsverbinding. Als we deze echt weten uit te nutten, zullen ze ook na deze pandemie mensen echt, emotioneel kunnen betrekken op elkaar, bij de hoogte- en de dieptepunten van ons kwetsbare menselijk leven.

Het kan, dat heb ik ervaren.