De meeste katholieken lijken zich niet te realiseren hoe ernstig het conflict is dat momenteel in de Verenigde Staten woedt. Men kan naar de kerk gaan, een Amerikaanse vlag naast het altaar zien, bidden voor het land en zijn leiders, de communie delen met medegelovigen, en naar huis gaan met de indruk dat de vlag en het kruis in harmonie met elkaar zijn. Maar dat zijn ze niet.

Door Nathan Schneider, hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Colorado

Gezien door de ogen van de recente kerkleer, en vooral in het licht van de boodschap van Jezus, zijn de Verenigde Staten van Amerika een vijandige macht – een land zo bezig met zijn eigen afgoden dat het niet in staat is te luisteren naar de profeten die de kerk heeft voortgebracht, van de Heilige Vader tot een kind in een detentiecentrum.

Politieke leiders geven lippendienst aan de religies van hun volk, en gaan dan stilletjes de andere kant op wanneer ze vinden dat het moet

De christelijke leer negeren is normaal voor regeringen. Misschien is er geen andere optie… Politieke leiders geven lippendienst aan de religies van hun volk, en gaan dan stilletjes de andere kant op wanneer ze vinden dat het moet. Maar de huidige situatie in de Verenigde Staten is van een andere orde.

Minachting voor elke poging tot rentmeesterschap

Bij de ene na de andere kwestie heeft de regering de katholieke leer tegengesproken – en niet subtiel, maar door te pronken met haar daden van verzet tegen de leer van de religieuze instelling die meer Amerikanen vertegenwoordigt dan welke andere ook.

Neem bijvoorbeeld het milieu. Dit is een prioriteit geweest voor de pausen Johannes Paulus II, Benedictus XVI en zeker Franciscus, die in 2015 een hele encycliek aan het onderwerp wijdde en vervolgens een apostolische exhortatie in 2023. Paus Leo XIV is deze boodschap blijven uitdragen naar wereldleiders. Er bestaat geen twijfel over dat decennia van katholieke leer hebben geleid tot toenemende oproepen tot verantwoord rentmeesterschap over Gods schepping.

Het beleid van Trump is erop gericht de wreedheid van het systeem te escaleren

Ondertussen heeft de regering-Trump een verwoestende campagne gevoerd tegen elke poging om klimaatverandering en andere vormen van milieuverstoring te erkennen of te beperken. De regering heeft zich teruggetrokken uit mondiale klimaatovereenkomsten, wetenschappelijk onderzoek naar dit onderwerp stopgezet, projecten voor schone energie geannuleerd, elektrificatie ontmoedigd en nog meer ingezet op fossiele brandstoffen – zelfs wanneer de energiesector dat liever niet zou doen. De president en zijn regering tonen stelselmatig hun minachting voor elke poging om de oorzaken of gevolgen van klimaatverandering te beperken, waardoor toekomstige generaties met de gevolgen moeten leven.

Escalatie van wreedheden van het systeem

Maar de veranderingen die de regering-Trump het liefst lijkt te etaleren, zijn die op het gebied van immigratie. De Verenigde Staten hebben lang nagelaten de immigratiewetgeving op een humane manier te moderniseren, maar het beleid van Trump is erop gericht de wreedheid van het systeem te escaleren. De procedure voor het verlenen van asiel aan vluchtelingen is opgeschort. Internationale studenten wordt hun visa ontnomen. Deportatie-invallen terroriseren immigrantengemeenschappen en hele steden. De regering die immigranten naar werkkampen in het buitenland deporteert, bouwt ook een enorm landelijk immigratiedetentiesysteem op – in een land dat al het hoogste percentage gevangenen van alle democratieën ter wereld heeft. Kinderen worden uit hun huizen en scholen gehaald.

De kerk komt al decennialang op voor migranten. Jezus toonde respect voor buitenlanders, iets wat zijn mede-Joden hem kwalijk namen. De eerste reis van paus Franciscus was naar Lampedusa, om de aandacht te vestigen op de benarde situatie van migranten die hun leven riskeren om hierheen te reizen. Vorig jaar brachten de Amerikaanse bisschoppen een “speciale boodschap” van solidariteit met immigranten uit.

Rechtvaardiging geweld en oorlog

Een andere ontwikkeling in de recente kerkelijke leer is de weigering om oorlog als een normale praktijk van staatsbestuur te rechtvaardigen. Paus Franciscus benadrukte de uitzonderlijke omstandigheden die nodig zijn om een “rechtvaardige oorlog” te claimen. Hiermee komt de kerk dichter bij het voorbeeld van Jezus, die zijn volgelingen opdroeg hun vijanden lief te hebben en de neiging om terug te vechten wanneer ze aangevallen worden, te weerstaan.

De regering-Trump heeft haar toevlucht genomen tot spectaculaire aanvallen zelf wanneer er geen onmiddellijke dreiging bestaat

De Amerikaanse regering past in toenemende mate preventief geweld toe als een normale staatsfunctie. Dit is zelfs in strijd met een meer tolerante benadering van de rechtvaardige oorlog. Buitengerechtelijke moorden in het buitenland werden tijdens de Obama-jaren genormaliseerd, en de regering-Trump heeft haar toevlucht genomen tot spectaculaire aanvallen, zoals in Iran en Venezuela, om beleidsdoelen te bereiken, zelfs wanneer er geen onmiddellijke dreiging voor de Verenigde Staten bestaat. In de context van Gaza, waar Amerikaanse diplomaten een staakt-het-vuren tot stand brachten, hebben door de VS gesteunde Israëlische troepen honderden Palestijnen gedood sinds de overeenkomst van kracht werd.

Een andere prioriteit van de kerkelijke leer in de afgelopen jaren is een verschuiving naar pastoraal leiderschap – een houding van luisteren, geduld en wederzijds respect. De derde encycliek van paus Franciscus, “Fratelli Tutti”, riep op tot solidariteit onder alle mensen, inclusief degenen met wie we het oneens zijn.

Ondertussen lijken Amerikaanse politieke leiders de retoriek van ontmenselijking volledig te hebben omarmd, zowel onderling als ten opzichte van gewone burgers. Wat genderidentiteit betreft, bijvoorbeeld, weigert de regering nu stelselmatig de door mensen aangegeven identiteit te erkennen – zelfs zo ver dat een zittend congreslid met de verkeerde geslachtsaanduiding wordt aangesproken. De heer Trump heeft herhaaldelijk opgeroepen tot geweld tegen zijn tegenstanders, zelfs terwijl hij zelf het doelwit was van moordaanslagen.

Wrede verwerping van de katholieke leer

Dit gaat verder dan het terrein van ‘het oneens zijn over het oneens zijn’. Dit is een wrede verwerping van de katholieke leer, wat recente kerkleiders duidelijk hebben gemaakt. Natuurlijk is de Amerikaanse regering geen katholieke instelling en is zij niet gebonden aan de leer van de kerk. Maar dit is een land waar bijna een kwart van de bevolking zich als katholiek identificeert, inclusief de vicepresident. Dat verplicht een regering niet tot respect voor de kerk, maar ze zou deze op zijn minst als aanbevelenswaardig moeten beschouwen. Leiders zouden de kerkleer serieus moeten nemen, al was het alleen maar omwille van hun katholieke kiezers. Deze regering doet het tegenovergestelde.

Aan God zijn we echter veel meer gehoorzaamheid verschuldigd

De minachting voor de katholieke leer is ook bij Democraten te vinden. Dat de regering-Biden de vernietiging van Gaza door Israël mogelijk maakte, is een moreel falen. Deze enthousiaste militaire steun voor Israël door een katholieke president bracht paus Franciscus ertoe ’s avonds bezorgde telefoontjes te plegen naar christenen die onder de regen van door de Amerikanen geleverde munitie lagen. Maar de oorlog die nu gaande is tegen wat de kerk leert, is de verantwoordelijkheid van de huidige regering.

De oorlog tegen de katholieke leer is minder zichtbaar dan de recente geweldsuitbarstingen van de regering, van Minneapolis tot Teheran. Maar zodra je hem begint op te merken, is de staat van oorlog duidelijk.

Wat is dan de verantwoordelijkheid van Amerikaanse katholieken? Geef aan Caesar wat Caesar toekomt – natuurlijk, hij mag alle belastingen opleggen die hij wil. Aan God zijn we echter veel meer gehoorzaamheid verschuldigd, zoals Jezus deed door wapens te weigeren en op te roepen tot liefde.

Foto door Phil Evenden