Onlangs mocht ik een prachtige uitvoering van de Mariavespers van Monteverdi bijwonen. De oude polyfone muziek gaf me alle tijd om ook te verwijlen bij de klanken van de taal.  Ik werd getroffen door de echo in de hymne “Audi caelum…”  Aan de hemel wordt gevraagd om te luisteren naar de woorden vol vreugde om Maria. De echo van de vraag wordt gehoord als het antwoord van de hemel.

Het begint zo: “Audi, coelum, verba mea, plana desiderio et perfusa gaudio  –  Audio”.

Vertaald: “Luister, hemel, naar mijn woorden vol verlangen en vervuld van vreugde. – Ik luister.”

Hier kan je ernaar luisteren:

Het vraag-en-antwoord gaat zo acht virtuoze Latijnse verzen door.  In het Nederlands vervalt het echo-effect.

Echo van verlangen

Luisterend kwam bij mij de vraag op, of het antwoord dat wij in ons bidden menen te krijgen van de hemel, meer is dan een echo van ons verlangen.  Krijgen we werkelijk een antwoord of is elk vermeend antwoord slechts een galm van een onverschillig heelal en projectie van onze verlangens?

Kees Waaijman vertaalt de Bijbelse naam voor God, “JHWH”: “Ik ben die is”  met “Wezer”.  Als je die naam uitspreekt, roep je Hem tegelijk aan met “Wees er!”, een imperatief en een gebed. Echo of werkelijke aanwezigheid? Door het uitspreken van de naam, stem ik me op Hem af, verwacht ik iets van Hem.

Je ziel wil bidden. Waarom zou je je inhouden?

Door ons te richten naar “de hemel” of “naar Hem” of “het universum” of “Iets Hogers” geven we blijk van het aannemen dat deze instantie werkelijk is. Dat ze werkt.

Parachutespringen

Ooit hoorde ik iemand vertellen die verantwoordelijk was voor de opleiding van parachutisten. Hij zei: “Ik ben niet gelovig, maar als een jonge man voor het eerst uit het vliegtuig gaat springen, dan moet ik me inhouden of ik begin te bidden.”

Alsof bidden niet zou mogen van je verstand. Maar je ziel wil bidden. Waarom zou je je inhouden?

In haar prachtige gedicht “Over het bidden”, schrijft Ester Naomi Perquin deze verzen:

“Bidden is… het openbaren van het ongezegde…

…wat je niet in handen hebt voorgoed willen bewaren…”

Misschien krijg je niet wat je vraagt in je gebed. Maar zelden levert het bidden niets op.  Soms voel je je getroost, soms krijg je een andere kijk op een probleem, soms licht er iets op in je eigen woorden wat je onverwacht als een antwoord ervaart.

De titel van de dichtbundel van E.N. Perquin is veelzeggend: “Ongevraagd advies”. We krijgen soms iets anders – en meer – dan we verlangden…

Foto door Tom Fisk